Rehber · Aşırı düşük · 23.08.2026
Aşırı düşükte en sık elenme sebebi: proforma fatura
Kendi arşivimizdeki 37 savunmanın sonuçları: elenen 26 dosyanın 15'inde gerekçe proforma faturaydı. Proformanın hangi hâli kabul edilmiyor, yerine ne konur.
<p>Aşırı düşük teklif açıklaması reddedilen dosyalarda sebep çoğu zaman hesap değil, <strong>belge</strong> oluyor. Bu, kendi arşivimizden çıkan bir gözlem — tahmin değil.</p>
<h3>Kendi kayıtlarımız ne diyor</h3>
<p>2012-2014 döneminde yürüttüğümüz <strong>37 savunmanın</strong> sonuç tablosunu tuttuk:</p>
<div class="tablo-kap"><table class="g3"><thead><tr>
<th>Sonuç</th>
<th>Adet</th>
</tr></thead><tbody>
<tr><td>Kazandı</td><td>9</td></tr>
<tr><td>Elendi</td><td>26</td></tr>
<tr><td>Teklif verilmedi</td><td>2</td></tr>
</tbody></table></div>
<p>Elenen 26 dosyanın <strong>15'inde</strong> gerekçe proforma faturayla ilgiliydi: "proforma fatura", "fotokopi proforma", "proforma + stok kaydı", "proforma - marka, açıklama yok". Metraj kaynaklı elenme yalnız 2 dosyada, sebebi bilinmeyen elenme 2 dosyada.</p>
<p>Yani dosyaların çoğu hesap yanlış olduğu için değil, **hesabın dayandığı belge kabul edilmediği için** düştü.</p>
<h3>Proformanın hangi hâli sorun çıkarıyor</h3>
<p>Arşivdeki gerekçeler dört başlıkta toplanıyor:</p>
<ol>
<li><strong>Fotokopi ya da faksla gelen proforma.</strong> Islak imza/kaşe izlenemiyor.</li>
<li><strong>Marka, model ve teknik açıklaması olmayan proforma.</strong> Fiyatın hangi malı</li>
</ol>
<p>karşıladığı belli değilse idare kalemi eşleştiremiyor.</p>
<ol>
<li><strong>Tek başına duran proforma.</strong> Aynı girdiyi doğrulayan ikinci bir kaynak yok;</li>
</ol>
<p>fiyat, düzenleyenin beyanından ibaret kalıyor.</p>
<ol>
<li><strong>Stok kaydı, üretim kapasitesi gibi eklerle çelişen proforma.</strong> İki belge</li>
</ol>
<p>birbirini tutmadığında ikisi de değerini kaybediyor.</p>
<h3>Yerine ne konur</h3>
<p>Açıklamanın omurgasını, dönemi belli <strong>resmî rayiç ve birim fiyatlara</strong> oturtmak en dayanıklı yol. ÇŞB birim fiyat ve rayiç listeleri, kamu kurumlarının yayımladığı fiyatlar, üretici fiyat listeleri — bunlar üçüncü kişinin beyanına değil, yayımlanmış bir kaynağa dayanır.</p>
<p>Proforma gerekiyorsa şu üçü aynı anda sağlanmalı: ıslak imzalı asıl nüsha, malın markası ve teknik tanımı, ve aynı girdiyi doğrulayan ikinci bir dayanak (rayiç, katalog fiyatı, önceki sözleşme).</p>
<p>Rayiç aramak için: <a href="/araclar/rayic-arama/">ücretsiz rayiç ve birim fiyat arama</a>.</p>
<h3>Dosyayı hangi sırayla kurmalı</h3>
<p>Açıklamanın adım adım nasıl kurulduğunu ayrı yazıda anlattık: <a href="/rehber/asiri-dusuk-teklif-aciklamasi-nasil-hazirlanir/">Aşırı düşük teklif açıklaması nasıl hazırlanır?</a></p>
<p>Bir noktayı tekrar edelim: yukarıdaki sayılar <strong>bizim</strong> dosyalarımızın sonucudur, sektör ortalaması değildir. Mevzuat da o günden bu yana değişti. Değişmeyen tek şey, tek belgeye yaslanan açıklamanın kırılgan kalması.</p>
Sık sorulanlar
Proforma fatura hiç mi kullanılamaz?
Kullanılabilir; ama tek başına ve biçim şartlarını taşımadan sunulduğunda dosyanın en zayıf halkası olur. Mevzuatın saydığı diğer açıklama biçimleriyle birlikte kurgulanmalıdır.
Bu sayılar hangi döneme ait?
2012-2014 döneminde yürüttüğümüz 37 savunmanın kendi kayıtlarımızdaki sonuç tablosuna. Mevzuat o günden bu yana değişti; değişmeyen şey, açıklamanın tek bir belgeye yaslandığında kırılgan kalması.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı olan ihale dokümanı ve sözleşmenizdir. Kendi dosyanız için ücretsiz ön analiz isteyin.