Rehber · Aşırı düşük · 27.08.2026
Aşırı düşük sorgulamasının usulü: beş emsal
Sorgulama ne zaman yapılır, ne zaman yapılamaz, neyi kapsar? Önemli bileşen kuralı, yaklaşık maliyete yakın tekliflerde sorgu yasağı, sorgusuz sonuçlandırma seçeneği, teklif cetvelinde aritmetik hata ve 10 günlük şikâyet süresi.
<p>Aşırı düşük savunmasının içeriği kadar usulü de dava kazandırır ya da kaybettirir. Beş emsal, sorgulamanın sınırlarını çiziyor.</p>
<h3>1. Yalnız "önemli bileşen" sorgulanır</h3>
<p>Osmangazi Belediyesi'nin hizmet alımında (İKN 2013/119113) idare, aşırı düşük bulduğu isteklilerden teklifin <strong>tamamı</strong> üzerinden açıklama istemişti. Kurul: Kanun'un 38. maddesi gereği yalnız teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler sorgulanabilir — sorgulama önemli bileşenler belirlenerek yenilenir (KİK 2014/UH.II-192, 09.01.2014, düzeltici işlem). Sorgu yazısı "her şeyi açıklayın" diyorsa usule aykırıdır.</p>
<h3>2. Yaklaşık maliyete yakın teklif sorgulanamaz</h3>
<p>Gaziantep Huzurevi yemek ihalesinde (İKN 2013/152887) verilen teklifler yaklaşık maliyetin altında ama ona ve birbirine yakındı. Kurul: bu tabloda <strong>en düşük teklif bile aşırı düşük sayılamaz</strong>; yemek kalemlerinde sorgulama yapılarak ihalenin sonuçlandırılması mevzuata aykırı (KİK 2014/UH.II-471, 23.01.2014, düzeltici işlem). Sorgulama, sınırın altında kalan teklif için vardır — fiyat kırımı yoksa sorgu da yoktur.</p>
<h3>3. Şartname "sorgusuz" diyorsa sorgu beklenmez</h3>
<p>Bir yapım ihalesinde (İKN 2014/94961) idari şartname, ihalenin Kanun'un 38. maddesi uygulanmaksızın en düşük fiyat üzerinde bırakılacağını yazıyordu. Kurul, sınır değer altındaki tekliflerden açıklama istenmeden ihalenin sonuçlandırılmasında aykırılık görmedi (KİK 2014/UY.III-3878, 28.11.2014, başvurunun reddi). Ders: şartnamenin sınır değer maddesindeki dipnot seçeneğini teklif vermeden önce okuyun — savunma hakkınızın olup olmadığı orada yazar.</p>
<h3>4. Teklif cetvelinde tek aritmetik hata yeter</h3>
<p>TCDD'nin karma teklif alınan ihalesinde (İKN 2013/192270) bir isteklinin birim fiyat teklif cetvelinin tek bir kaleminde aritmetik hata saptandı; teklif değerlendirme dışı bırakıldı, Kurul onadı (KİK 2014/UY.II-2616, 16.07.2014, düzeltici işlem). Karma tekliflerde birim fiyatlı kısmın cetveli satır satır çarpım-toplam kontrolünden geçirilmeden teslim edilmez.</p>
<h3>5. Süre, ihale günü işlemeye başlayabilir</h3>
<p>Necmettin Erbakan Üniversitesi hizmet alımında (İKN 2015/85954) istekli, yaklaşık maliyet hesabına iki ay sonra itiraz etti. Kurul: yaklaşık maliyet ilk oturumda isteklilerin huzurunda açıklanmıştı; şikâyetin <strong>farkına varılması gereken tarihi izleyen 10 gün</strong> içinde yapılması gerekirdi — başvuru süre yönünden reddedildi (KİK 2015/UH.II-3332, 09.12.2015). En güçlü itiraz bile süresinde yapılmazsa esasa hiç girilmez.</p>
<h3>Pratik sonuçlar</h3>
<ul>
<li>Sorgu yazısı geldiğinde iki kontrol: yalnız önemli bileşenler mi isteniyor,</li>
</ul>
<p>ve teklifiniz gerçekten sınırın altında mı?</p>
<ul>
<li>Teklif vermeden önce şartnamenin sınır değer maddesini okuyun — sorgulu mu</li>
</ul>
<p>sorgusuz mu, oyunun kuralı baştan bellidir.</p>
<ul>
<li>İlk oturumda not alın: yaklaşık maliyet ve rakip teklifler o gün öğrenilmiş</li>
</ul>
<p>sayılır; itiraz saati o anda çalışmaya başlar.</p>
<ul>
<li>Cetvel aritmetiği makine işidir — elle toplanmış cetvelle ihaleye girmeyin.</li>
</ul>
<hr>
<p><em>Bu yazıdaki kararlar 2014–2015 dönemine aittir ve asiridusukhazirlama arşivimizden güncellenerek taşınmıştır. Süre ve usul hükümleri için 4734 sayılı Kanun'un 54-56. maddeleri ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik esastır. Bu sayfa hukuki görüş yerine geçmez.</em></p>
Sık sorulanlar
İdare teklifimin tamamı için açıklama isteyebilir mi?
Hayır. Kanun'un 38. maddesi gereği yalnız teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler sorgulanır; teklifin tamamını sorgulayan idare işlemi Kurul tarafından bozulmuştur.
Her ihalede aşırı düşük sorgulaması yapılmak zorunda mı?
Hayır. İdari şartnamede 'açıklama istenmeksizin sonuçlandırılır' seçeneği kullanılmışsa idare sorgu yapmadan en düşük geçerli teklife ihaleyi bırakabilir; Kurul bunu meşru saymıştır.
Şikâyet süresi ne zaman başlar?
Farkına varılması gereken tarihte — yaklaşık maliyet ilk oturumda okunduysa süre o gün başlar. 10 günlük süre kaçırılırsa itirazen şikâyet esasa girilmeden süre yönünden reddedilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı olan ihale dokümanı ve sözleşmenizdir. Kendi dosyanız için ücretsiz ön analiz isteyin.